zaterdag 18 augustus 2018

We gaan ze weer verneuken,



Vandaag foto's van het maken van crantenbollen
Krentenbollen met cranberries
Zie het recept hier
(Alle links hier openen in een nieuw venster)
Scroll wat naar beneden

Hierboven het deeg


Die lui van die Volkskeuken!

(Geen mooi rijm maar dat hebben ze toch niet in de gaten)


Combinaties

Klootweg
Cantharellen met dille

Huivers
Boerenkoolstamp met Parmezaan en karwij

Van den Ploep
Turkse pizza met tofu



Gerezen


Ingrediënten

Slipper
Dat je geen verse ananas met gelatine kunt combineren, en dus uit blik moet gebruiken
Nooit van blancheren gehoord

Snuivers
Eén hele eetlepel venkelzaad in een vierpersoons gerecht...

Gluipers
Die weet niet dat orzo gerst betekent, en dat als je die graankorrelvormige pasta bedoelt, je dat wel moet aangeven
Gerst wordt namelijk ook in de Italiaanse keuken gebruikt; er wordt een soort risotto van gemaakt
En die floeper weet niet dat je die pasta gewoon bij de Turk en de Marokkaan vindt, als vogeltong



De toevoegingen


Kwaak! Kwaak!

Oudmuis
Dat je in volkse trattorias vegetarische lasagne vindt

Flippers
"Pane carasau bevat goede koolhydraten"

Oudmuis
Dat Œuf mimosa door een zeef gedrukt gekookt ei is
Mimosa = geel naast wit, dus Œuf mimosa is het geel en het wit náást elkaar
En niet door een zeef maar fijngehakt
Waar hebben ze die uit het veen getrokken...



Deeg + ingrediënten


De klok horen luiden


Kleynezak
Dat het meervoud van ossobuco ossibucchi is
Het meervoud van osso is ossa
Het meervoud van buco is buchi
Wat een lul...

Kleynepik
"Bœuf gardian"
Dat is Bœuf guardian, of het is Bœuf à la gardiane, of het is Gardiane de bœuf

Paap-oen Tjoep
"pimentón (gerookt paprikapoeder)"



Deeg + ingrediënten gerezen


Geen flauw benul van koken

Van den Ploep
Kaspaprika 10 minuten bakken en dan 15 minuten in de oven

Sluipers
"Maar hoe zit het ook alweer met die lb's en die oz's"
Alsof je gewichten moet weten als je echt kan koken...

Schuifels
Die niet weet dat als je zeeduivel koopt, dat je dan geen "vis" koopt maar een staart



Portioneren
Wat slecht gedaan trouwens
Terwijl ik dat enorm goed kan
Zeker tegelijkertijd met iemand staan lullen


Diversen

Flippers
Dat je ansjovis op zout, in tegenstelling tot die op olie, even in melk moet leggen
Op dit blog gejat, verdomd, want om het zelf te weten, daar zijn ze fors te stom voor

Van de Ploep
Uien in folie
Paprika in folie
Tomaten in folie
Alles op de BBQ
Spannend!

Flippers
Maakt een quiche met prei, ei en verse kaas
"Dat is Albaans"





vrijdag 17 augustus 2018

Gekookt




Toast, komkommer, Gentleman's relish


Engelse klassieker

Zie het recept voor de relish hier; scroll wat
(Alle links hier openen in een nieuw venster)




Ei met tomaat voor op brood

Iets preciezer: ik sneed dat in vieren, zette het in de koeling, en at elke dag zo'n part (koud, nou ja, kamertemp) op brood


Olijfolie, sjalot, knof (de Heilige Drieëenheid)

Schijven roma tomaat erin
Vuur laag

Ei kloppen (ietsje meer dan voor omelet) met peper, iets zout, Fish sauce
Over die tomaat

Op een plaatje, onder een deksel stollen op laag vuur




Verse peper conserveren


Kort blancheren

In de pekel, van 40 gram zout/liter
10 uur

Pepers in potjes (gebruik potjes met een kunststof deksel)
Half vullen met de pekel
Aanvullen met witte wijnazijn




Pêche Melba


Ik werkte met roomijs, geen vanille-roomijs
Dus ik deed vanillesuiker (echte, natuurlijk) door de frambozencoulis

Halve Pêches blanches (perzik die van binnen wit is; de platte perzik is ervan afgeleid) mét schil pocheren in water met vanillesuiker
Uit de pan, koel

Bruin amandelschaafsel in een droge pan

Ontvel de perziken

Maak frambozensaus
Zie mijn frambozenijs recept hier en scroll naar beneden
Laat dat smelten en dan heb je wat je hebben wil, maar u kunt er natuurlijk ook rechtrstreeks naar werken, dus zonder te verijzen

Coupe, ijs, perziken, saus, amandel




Cantaloup ijs


Gebruik op 300 gram schone meloen 150 gram fijne kristalsuiker, 200 cc room en één citroensap

Snij de meloen klein en meng met de suiker
Laat een paar uur op kamertemperatuur staan en roer regelmatig om

Pureer
Meng met de room en het citroensap en koel goed

Draai er ijs van



donderdag 16 augustus 2018

Elsevier



Vandaag onlangs gekocht spul

Ik vind HM niks meer tegenwoordig



Ik had nog vier Bram Hahntjes liggen



Snelkookpan


"...dat smaken beter mengen, en minder verloren gaan door verdamping"

Dat beter mengen is natuurlijk flauwekul, en wat dat verloren gaan door verdamping betreft: die snelkookpan die staat toch ook te blazen?! En het is, als die pan niet blies, onvergelijkbaar: denk aan inkoken van bouillon!

En inderdaad: "je kan tijdens het koken niet kijken, proeven, roeren"
Maar veel belangrijker: je kan tijdens het koken niets (wat later) toevoegen
Daarom is de suggestie om risotto in een snelkookpan te maken ook zo idioot

En dan dat apparaatje erop, de Vitavit; dat "maakt door middel van bluetooth verbinding met een app"
Flikker op!




Kamado


Dat je ribeye daarin beter wordt

Gelul

A je moet kunnen inkopen, goed kunnen inkopen, en dat kan 95% van die Kamado en Green Egg apelullen niet
B Je moet goed kunnen koken, echt goed kunnen koken, en dat kan...
C Maak dan maar eens zo'n fantastische ribeye; ik kom met een betere, verdomd, en voor alle duidelijkheid: gebakken op tweedehands of zelfs gratis gekregen spul; ik kan namelijk wél koken

"...in een gloeiendhete Kamado kan je pizza's bakken"
Gelul
Een echt goede pizza is flinterdun, dus die moet je de oven "inschieten" en "uitschieten"
Dan kan helemaal niet in zo'n ei
Dikke pizza's, dat kan wel, maar daar moet je nu juist weer géén gloeiendhete oven voor hebben...

Les gens de mon métier sont si peu de mon métier



Was het kwijt
Prachtig
"The problems of conduct, though sometimes less diverting than crossword puzzles, have to be solved in a way that crossword puzzles do not. We cannot wait to see the solution in the next issue, because on the solution of the problems depends what happens in the next issue."


Ossenworst


"van de delen waarvan je geen lappen snijdt"
Ossenworst maak je inderdaad uit de voorvoet, althans beter: niet uit de achtervoet
Je maakt het traditioneel van de Outside Skirt Steak (geen Nederlandse naam), zie hier (alle links hier openen in een nieuw venster)
(Je hebt ook de Inside Skirt Steak; daarvan maak je traditioneel de Ragù bolognese)

Het verhaal klopt niet
Je móet pekelen, en daarbij gebruik je 0,4% coloroso

"leverworst in het zuur maakt niemand meer"
Ik zou zeggen Koop een brilletje en ga door een supermarkt wandelen



Herlezen
Kwam erop door het volgende boek


Dry aging


"en de binnenkant droogt niet uit"
Jaja...

"waardoor het vlees malser wordt"
Jaja...

Wet aging: "ook duurt dit slechts een paar dagen"
Jaja...

Het is heel simpel
Laat een stuk van drie ribeyes aan mekaar een dag of vier, vijf hangen op 1°
Seal het en leg het drie weken in de koeling op 4°
Open, in drieën, goed op temperatuur, bakken
En je flikkert je hele dry age apparatuur op de vuilnisbelt




Ik leende het van de bieb
Interessant, maar ik koop het niet



woensdag 15 augustus 2018

Geen patatten!




En ook geen rijst of pasta of bonen!



Bakbanaan

Met omelet en tomatensaus


Olijfolie, ui, knof, Spaanse peper, peterselie...

Wat tomatenpuree...

Stukken tomaat...
Groene kruiden...
Rode wijn...

Bak een platte omelet, rol op, snij er schijfjes af
In de saus

Maak beslag
Bakbanaanschijfjes erdoor en frituren

Serveer met atjar




Chausson

Met gerookte brie en pruimtomaten

Chausson: Franse calzone
Kan ook zoet zijn
(Een appelflap noemen ze ook een chausson)
(En een chausson ziet er meestal uit als een empanadilla, maar niet die van mij)


Stook de oven heet met een steengrilsteen erin

Redelijk wat olijfolie, ui, knof, pepertje, peterselie...

Snij de Brie en de tomaat

Leg zo'n AH pizzabodem ("Dun en rond") op het bijgaande bakpapier op een plank
Beleg het midden (wat meer dan 1/3 van de doorsnee) met plakken tomaat
Daarop die olijfolie met die ui etc.

Vouw de rest van het deeg er mooi overheen
Bak op de steen



Dit is het volgende gerecht
De foto van die chausson ben ik kwijt
Het was zoiets
(alle links hier openen in een nieuw venster)


Man'ouche

Ook een soort chausson, maar dan van Libanees brood

Met casselerrib en tomatensla

Het hoort met falafel, maar ja, ik had die casselerrib nog liggen


Tomatensla met komkommer (en romanasla) maken en koelen

Hummus bi tahini maken

Yoghurt, munt, citroensap, za'atar
Koel

Casselerribstripjes bakken in olijfolie
Uit de pan, koelen, stukjes

Olijfolie, ui, knof, peterselie...
Vlees...
Raz el hanout...

Libanees brood besmeren met de hummus
Vlees etc op een helft
Oprollen, oven

Serveer met de sla en de yoghurt




Pindasaus

Als je daarvan maar genoeg eet, dan krijg je voldoende koolhydraten binnen

Met knakworst en paprika


Sauteer de paprika kort in olijfolie en haal uit de pan

Maak pindasaus van een pakje petjel (ik bedoel de saus, niet het Surinaamse gerecht)

Olijfolie, ui, knof, rawit...
Door de saus

Alles bij mekaar



Weer een foto van het volgende gerecht
Weer een foto kwijt...


Een lekker broodje

Met een lekker tournedos'tje, en portobello's gevuld met bourguignonboter


Die boter beschrijf ik hier

Olijfolie, sjalot, knof, grove zwarte peper

Portobello's vullen en toppen met die sjalot
Buitenkant invetten met olijfolie
Oven

Biefje in boter bakken





dinsdag 14 augustus 2018

Nep





"Vloerbrood" en "Vleesfond"

Van AH



Dit hierboven wordt verkocht bij AH met in hele grote letters VLOER op de verpakking, en daaronder "Op de ovenvloer gebakken"

Zie die dikke slecht gebakken laag onderin het brood
Dat zou op een hete vloer gelegen hebben?
Dat heeft op een relatief koude couche gelegen, een siliconen hangmat in een elektrische, een hetelucht oven (waar niet eens een vloer inzit maar een ventilator onderin Godverdomme!)
Wat een oplichterij... Als dat vloerbrood is, dan is mijn reet dat ook

Om dat brood een "ambachtelijke" vorm te geven gebruikten ze een couche die tot linksboven doorloopt, waardoor je die "ambachtelijke" uitstulping krijgt rechtsboven
Koop maar verschillende "vloerbroden"; zie je steeds een andere couche vorm




Hier zie je het vergelijk

Links AH stokbrood (ja, stokbrood uit welke supermarkt dan ook, maar die andere zetten er niet met grote letters Vloerbrood op), rechts echt vloerbrood

Zie de slecht gebakken onderkant links, en de goed gebakken onderkant rechts

Hieronder kan je het meteen zien
Boven fabrieksbrood
Dat regelmatige bobbeltjespatroon, dat zijn de gaatjes in de couche, om de onderkant toch nog enige warmte te geven




Het echte brood: heel erg mooie geur, uitstekende smaak!
AH: geur goed; smaak geen enkele, op wat zoetigs na

"Net uit eigen oven", staat er ook op
Waar ook geen vloer in zit want dat is natuurlijk ook een elektrische oven
Ga maar kijken in de winkel


Zie hieronder

Boven: machinaal gevormd, machinaal ingesneden

Onder handgevormd (niet echt goed trouwens), hand ingesneden

Handgevormd: ze doen het in die bakkerij (zie hier; alle links hier openen in een nieuw venster) zonder vóór-vorm machine, en dat is aan het eindresultaat te zien
Zo'n machine doet helemaal niks af aan de kwaliteit van het brood




Fond nu


Zie Jumbo hieronder

€ 1,58

Hoofdingrediënt: bouillon getrokken van rundvlees en groenten




Zie nu AH hieronder

"vlees", dus dan voel je al nattigheid

€ 2,29

Hoofdingrediënten (95%): water en varkensgelatine

Maar wel Godverdomme een runderkop erop!

Wat een oplichters...

Bijna 50% duurder, en dat voor een nepartikel
Dat is de methode AH
1 Zorgen dat de mensen een reden hebben (aanbod, aanblik, openingstijden) om naar die winkel te gaan
2 Zorgen dat A-merken wat goedkoper zijn, en de rest duurder of nep




In die Jumbo zitten stukjes vlees
Op die AH drijft vet...



maandag 13 augustus 2018

Patatten!




Gestoofde krieltjes

Met kouseband, kip en massaman


Kouseband kop kont, stukjes, koud water, 20 minuten
Afgieten, iets droogdeppen

Pindaolie, hoog vuur, kouseband sauteren cq wokken...
Uit de pan

Pindaolie, ghee, ui, knof, pepertje...
Opzij schuiven
Kipfilets bruinen, uit de pan
Koelen, blokjes

Massaman erbij (zie hier; alle links hier openen in een nieuw venster), kokosmelk, vissaus, daoen djeroek poeroet, kippenbouillon, halve krieltjes, de kip, de kouseband...

Eet met atjar




Gebakken krieltjes

Met knakworst en rabarbercompôte

Fast food


De knak van de Aldi ("Verse knakworst"; moet je eerst koken; prima spul)
De compôte uit een potje

Ganzenvet, ui, knof, grove zwarte peper...

Halve rauwe krieltjes...
Mooi langzaam rondom bruinen...

Knakstukjes erbij...

Met die compôte eten dan dus




Gestoomde krieltjes

Met roerei, komkommer en Gentleman's relish


Ansjovisblikje uitlekken

Prakken met zoete boter, oftewel ansjovisboter maken

Op smaak met versgemalen witte peper, iets cayennepeper, nootmuskaat

Het staat niet in de recepten, maar ik werk er wel citroensap door

Stoom de kriel

Boter, sjalot, knof...
Maak hierin roerei met room erdoor

Versgemalen witte peper en zeezout erover

Serveer alles bij mekaar




Gekookte krieltjes

Met rolmops en gestoomde biet


Biet stoven

Kriel koken

Boter, ui, knof...
Stukken biet, versgemalen peper en zout
Crème fraiche erdoor

Rolmops erbij...

Dit is familie van de Labskaus, verdomd




Friet (eindelijk)

Met gebakken ei en tomatensaus met cascabel

Mexicaanse cascabel pepers (zie hier), dat is hetzelfde als Ñora, appelpaprika, waar ze in Spanje paprikapoeder van maken; niet dat gerookte (of niet) of pikante (of niet) Pimentón de la Vera spul, maar klassiek half pikant paprikapoeder
Een cascabel is zo'n belletje aan een paardenhaam, zie hier


Cascabel: steel eraf en uithalen
Stukjes, aanbakken in olijfolie, weken in water, regelmatig omroeren

Olijfolie, ui, knof...
Soepgroenten (selderijblad, peterselie, prei, wortel)(de wortel goed kleingesneden)...
De cascabel erbij, wat wokken, weekwater erbij...
Tomatenprut erbij...
Proef op zout
Peper hoeft er niet bij; het is prachtig licht pikant

Bak friet en eieren (die eieren bakte ik in Beurre noisette, bruine boter)

Saus door de draaizeef fijne plaat, om de stukjes cascabel eruit te halen




zondag 12 augustus 2018

Koken in de VS



Vandaag weer inkopen
Kouseband
Gisteren gebruikt bij Chicken massaman
Zie kouseband hier
(Alle links hier openen in een nieuw venster)



Een en ander werd opgewekt door een verhaal in De Volkskeuken over een Amerikaans kookboekje, een verhaal van

Kwaken Klootweg



Hij kocht dat bij "de schele hagedis", in de Kookboekhandel in Amsterdam dus

Een pocket, "Amerikaans Kookboek"

Nou zijn er die twee

"Amerikaans Kookboek" van Van der Horst (Zwarte Beertjes, 1962), een Nederlandse blik op de Amerikaanse keuken (dat bespreekt hij), en "Amerikaans Kookboek" van Standard (Prisma), een uittreksel uit het "Complete American Cookbook", Cleveland 1952



Niet best


Maar goed

Blootweg schrijft dat recepten als Broodje chips, Ham met banaan, en Kaassoep met frankfurters hem bevreemden

Op de eerste plaats is hij er niet echt diep ingedoken, want alle drie de recepten staan op de eerste twee pagina's van de index (de gerechten hebben andere namen). Kaassoep met frankfurters (wat is daar bevreemdend aan?) heet er Frankfurter kaassoep. Dat is wat anders.

Over die ham kan ik niet oordelen; er wordt de bekende fout gemaakt dat niet wordt vermeld wat voor ham. Gedroogd? Gekookt? Dus daar moet Kwako ook niet over oordelen, als hij enig culinair verstand heeft. Of iets schrijven als Ik denk dat het ...ham is en ik vind dat...

En die broodjes chips (Golden Chips Buns) zijn helemaal zo raar nog niet
Broodjes half open snijden, boter, gebroken chips, bak de broodjes in boter
Dat moet je gemaakt hebben om erover te kunnen oordelen
Trouwens als dat van die zoete buns zijn met zoute chips, dan kan dat best aardig worden

Hij schrijft dat er in de inleiding staat dat "avocado... te vervangen is door een stuk niet te zoete meloen"

Dat staat er niet!
Er staat "meloen die niet zoet mag zijn"
Flaubert: Les gens de mon métier sont si peu de mon métier...

Joop Visser, in "De Volkskrant is een kutkrant": Vroeger was ie katholiek / Een pijler van bedrog / Nu is ie niet meer katholiek / maar toch meer toch maar toch




Ik heb veel Amerikaanse kookboeken

Die pocket van die Standard is erg aardig om naast het origineel te houden
Wat wel en wat niet overgenomen
Daar schrijf ik binnenkort eens een heel verhaal over

Maar ook die Prisma pocket is erg aardig

Tig recepten voor limabonen
Kippenlevers met ananas
Veel orgaanvlees (kom daar tegenwoordig eens om, ondanks dat "van kop tot staart" geblaat: komt u het wel eens tegen? Dat bedoel ik)


Het standaardwerk is natuurlijk
The Oxford Companion to American Food and Drink

Exhausting zullen we maar zeggen, en dan bedoel ik niet vermoeiend maar uitputtend

En ernaast leg ik graag een andere enorme pil,
The Food Encyclopedia
Een Larousse Gastronomique gericht op de Noord- en Zuid-Amerikaanse markt zeg maar



Ja!
Dank H!


Wat hebben we nog meer aan algemeen spul?


American Food The Gastronomic Story
van Evan Jones

Dat is de evolutie van de Amerikaanse keuken, onder de invloed van de verschillende immigratiestromen

Erg interessant

Onder bv oups vind je gumbo, bisque, Lancaster red bean soup, Kansas hazelnut soup, Chicken soup with matzoh balls, noem maar op

Schitterend dat allemaal naast elkaar


Soul Food
pakt dat op een andere manier aan

Het splitst het Amerikaanse koken in de grote communities

Cajun, Afro American, Tex Mex, South American


En ja, we hebben natuurlijk ook nog
Fast Food, Roadside Restaurants in the Automobile Age
van Jakle en Sculle

Een schitterend historisch verhaal


En o ja, ook prachtig:
Granddaughter's Inglenook Cookbook
1942

Inglenook: hoekje bij de haard

Enorm veel recepten van over heel Amerika, van leden van de Church of the Brethern




En dan tot slot groepen en locaties


Boeken als
Amish and Mennonite Recipes

Verschillende Tex Mex boeken
(met in het bijzonder The Food of Santa Fe)

En cajun en omgeving natuurlijk
Chef Paul Prudhomme's Louisiana Kitchen
Justin Wilson Cookin' Cajun
enzovoorts





O ja!

Ik hoor wel eens zeggen over dit blog dat ik op Hermans lijk

Nou, graag!

Hij ging vandaag dood trouwens, ik bedoel: ik was deel 2 van Otterspeer aan het lezen

(Hermans in NRC: "Het museum wordt geleid door een jong en sympathiek directeur, Van Thiel genaamd". Kijk...)



zaterdag 11 augustus 2018

Rijst!




Ayam mentega

Indonesië

Kip met sugar snaps of peultjes en rijst


Een koloniaal gerecht, want mentega is boter
Van het Portugees manteiga
Veel woorden van zaken zijn Portugees; die dingen leerden ze van de Portugezen kennen
Broek, deur, sigaar, pijp, brood, kaas...
De Nederlanders kwamen later
Knalpot, asbak, slokkie, belasting, mesien (machine), losmen (logement), bir (bier)...

Snaps of peultjes kop kontje, en ontdraden als ze van AH komen
20 minuten in koud water

Afgieten, wat droogdeppen
Sauteer de snaps in pindaolie
Uit de pan

Flink boter, kip bruinen, uit de pan

Ui, knof, rawit...

Bodem loshalen met rijstwijn

Laag vuur, limoen, Worcestershire (Ketjap ingrris, Engelse ketjap), Ketjap asin en manis, oestersaus (een hele mooie combi!)...
Kip terug en stoof gaar met de snaps

Kook rijst




Nasi goreng

Met Telor asin (gezouten eendenei), en atjar van biet

En toch is het Filippijns


Rijst koken, afgieten, uitspreiden, droogdampen

Pindaolie, ui, knof, gember, laos, lombok...

Soepgroenten...

Wat kippenbouillon en laat sudderen tot de wortel in de soepgroenten bijna gaar is
Tegelijkertijd kook je het droog

Crab paste...
Limoensap...
Proef (geen zout ivm dat ei!)
Rijst erin opbakken, eventueel met wat extra pindaolie

Dat ei pellen en klein snijden
Erdoor




Afghaanse kip

Met gedroogde schil van bittere sinaasappel, rijst en zoete ui


Zoete ui lang langzaam in ghee bakken met deksel

Kippenbouillon erbij, lang langzaam stoven zonder deksel maar op heel laag vuur

Kippenpoten zonder teveel vette lappen rondom aanbraden in wat ghee + olijfolie
Soepgroenten...
Kippenbouillon met saffraan...

Schilletjes een paar keer met kokend water overgieten, enkele minuten wachten, afgieten en etc.

Olijfolie, ui, knof, komijn...

Met amandelen en pistache (rauw en zonder velletje)...

Uitgelekte schilletjes erbij...

Rijst meebakken...

Kippenbouillon (van de ui), rijst met kip garen

Halverwege de ui erbij




Bruine mihoen

Met roerei en paprika


Je hebt bruine en gelige rijstmihoen (nou ja, mihoen is altijd van rijst, maar je hebt ook laksa en zo)
Gelige  mihoen is inderdaad van zilvervliesrijst, zoals erop staat
Bruine is niet van zilvervliesrijst ondanks dat dat erop staat
Die is van rode rijst gemaakt

Week de mihoen

Sauteer de paprika, uit de pan

Pindaolie, ui, knof...
Pad thai paste...
Rijstwijn (Shaohsing)...

Mihoen afgieten, in heet water...
Afgieten

Mihoen bij de ui etc

Roerei maken en met de paprika door de mihoen




Rijst met sperzie en gebakken ei


Olijfolie, sperzie sauteren, uit de pan

Ui, knof, grove zwarte peper...

Rijst meebakken...

Kippenbouillon, fino, sperzie, garen

Enzovoorts





vrijdag 10 augustus 2018

Lombok




(Lang geleden)


Eind 80-er jaren bereisde ik regelmatig Indonesië. Ik controleerde projecten voor een hotelketen. In mijn vrije tijd controleerde ik projecten voor missie-organisaties. Je zag er vreemde dingen. We moesten ergens tanken, de pompbediende lag te slapen op een stapel oude banden, claxonneren hielp niet, ik gaf hem een porretje en hij viel dood van die stapel. Dat soort dingen.

Voor een missieorganisatie controleerde ik ooit kleinschalige varkensfokkerijtjes. Dat was op Sumatra, in streken waar weinig moslims woonden natuurlijk. Ik ging bij vijf fokkerijtjes langs, elk in een ander dorp, wat nogal een gedoe was want het was net de tijd van de rijstoogst en die wordt daar dan op de weg te drogen gelegd. Daar ga je natuurlijk niet overheen rijden (bobo´s doen dat wel) en er langs rijden kan niet want dan zak je in de modder. Die vijf fokkerijtjes werden gerund door een gepensioneerde missionaris op een derdehands brommer. Toen ik hem de eerste keer zag dacht ik "Hé, een Indonesiër met een lange baard", zo bruin was die man.
Nu was er in de buurt van een van die projectjes iets soortgelijks opgezet door ons Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking, dus daar ging ik eens kijken. Het was ongeveer even groot als die andere, maar er was wel een verschil: dat project werd gerund door vijf Nederlanders, waaronder een socioloog en een poppenkast-speelster. Van poppenspel heb ik er niet kunnen genieten want ze waren alle vijf dronken. Van dorpelingen hoorde ik dat ze dat altijd waren. Die poppenkast-speelster, volgens eigen zeggen een "communicatie specialiste", wilde met me naar bed, wat ik van mijn meereizende pleegdochter niet mocht. Niet dat ik het van plan was trouwens.

Aan het einde van zo´n reis maakte ik mijn verslag en daarna ging ik dan enkele dagen naar een stukje Indonesië waar ik niet eerder was. Deze keer zat ik op Bali mijn eindverslag te maken. In een bloedhete kamer, want airconditioning vind ik nog erger. Als ik over het beeldscherm van mijn draagbare computer, toen nog het formaat van een kleine koffer, naar buiten keek zag ik mijn dochter in het zwembad liggen. Op een avond bespraken we waar we naar toe zouden gaan als ik klaar was. Timor besloten we. Uiteindelijk ging dat niet door vanwege de enorme reistijd, wat maar goed was want het was enkele dagen voor dat bloedbad in Dili. Het werd Lombok. Erheen vliegen lukte niet want het was een shuttle en dan moet je een dag of twee in de rij staan of steekpenningen betalen, en aan beide heb ik een hekel. We gingen met een boot, een roestig gevaarte dat licht scheef hing. Gelukkig hadden we een koffersjouwer, want je moest over enge trapjes naar boven. Mijn dochter droeg een jurk, dus van die koffersjouwer mocht ze voor gaan.




De eerste klas was een donker hol met een brullende TV, waar het erger naar zweet stonk dan ik ooit eerder geroken had. De tweede klas was vol, dus we besloten maar derde klas te gaan zitten, dat wil zeggen op het dek. We hadden van daar zicht op het ruim, waarin diverse nog net niet uit elkaar vallende vrachtwagens stonden. In de laadbak van een van die vrachtwagens lag een platte plastic zak van twee bij vier meter, waaruit op elke vierkante decimeter een eendennek stak. Bij aankomst vier uur later was een kwart van die eenden dood en wij totaal verbrand. Die aankomst was wel van een -zeg maar gerust- kalenderachtige schoonheid: ondergaande zon, bergen, vissersbootjes in een baai... Toen er nog maar één vrachtwagen in het ruim stond wilde mijn dochter al dat trapje af, weer naar beneden het ruim in, maar omdat ik zag dat de sporten hier en daar nogal scheef waren weggedrukt zei ik dat ze even moest wachten. Die laatste vrachtwagen zette zich in beweging, schoot een eind terug en het trapje was helemaal plat. Mijn dochter was uren later nog wit.

Naar Lombok hoef je niet heen. Op een enkele kleurrijke Spaanse pepermarkt na is het er òf precies een te toeristisch deel van Bali òf er is geen accomodatie. Zelfs geen "losmen", logement. Ze hebben er diverse tempels, maar daar heb je na Bali even geen behoefte aan. In mijn gids stond dat de helft van de bevolking moslim was. Nou, dat was dus de hele bevolking met alle gedoe van dien. In het museum kon het licht niet aan want het was vrijdag en dan zat de persoon die het knopje mocht bedienen in de moskee. En overal van die vreselijk vervelende apen. Eentje, niet hoger dan 30 centimeter, greep mijn pink; het was alsof er met een waterpomptang in werd geknepen. We verhuisden van zo´n eng Club Med-achtig hotel naar een ander in de hoofdstad, een hotel vol Belgen en met de vreemde naam Granada. Hoe komen ze aan zo´n naam. Maar ik moet zeggen: na een maand lang enkele keren per dag koffie zonder suiker en met koude verse melk, en thee zonder suiker en met citroen te hebben besteld, en die bestelling nooit maar dan ook nooit correct gekregen te hebben, was het hier de tweede keer in orde. Als je ontbijt op het tafeltje in je tuintje werd gezet sprongen er wel ogenblikkelijk een paar schurftige inteeltkatten op (knopen in hun staart), op de vloer van de kamer lag een ruw hoopje cement waaraan je steeds vreselijk je voet stootte en in het restaurant liepen er over de tafels bendes heel erg kleine maar supersnelle miertjes, de Lombokse Race-mier volgens mijn dochter. Die, toen ze de eerste keer de badkamer in ging, in glas trapte. Toen ik haar voet verbond kon ik zien dat het met haar voetschimmel beter ging. Ik denk omdat, toen we de dag ervoor bij Dany´s sate waren wezen eten (erg lekkere sate, van gehaktballetjes en van merg en zo, maar wel weer die katten en geen bestek), ze in het toilet ineens met haar blote voeten in 20 centimeter urine stond. Die blote voeten, dat kwam omdat we vlak daarvoor in een zeer lek bootje vervoerd waren geworden vanaf Gili Aer, waarover verder meer.




De flora van Lombok is erg interessant. Daar "begint Australië" zeg maar, evolutionair-technisch. Mocht u per se naar Lombok willen gaan dan enkele tips. Overal op de muren staat "Patut Patuh Pacu", als ik het goed heb onthouden. Pacu spreek je uit als patsjoe. Die tekst betekent iets in de trant van "alles samen goed"; als iedereen samenwerkt dan gaat alles goed.
Wat u er moet gaan zien is dat paleis in de buurt van Mataram, en daar dan dat balkonnetje van waaruit die koning in de badruimte van de dames kon kijken. En ze hebben er een enorm lekkere soort bebotok (gehakt in koolbladeren), wat ze daar bèhbuttok noemen. Van geitenvlees dus. En als u met Lombokkers eet, zonder bestek dan dus, alleen uw rechterhand gebruiken. De linker is om je achterste af te vegen. En, we zijn nu terug aan tafel, pas je rechter hand spoelen in die kom als iedereen klaar is. Allemaal tegelijk. Patut Patuh Pacu.

Dat eiland Gili Aer, daar moet u niet intrappen. Een enorme pannenkoek met 100 koeien en 1000 klapperbomen. We zaten er wel, dat moet ik toegeven, in een losmen voor zeven Euro per dag voor twee personen voor een huisje met een betegeld hoekje waar je je met water kunt overgieten, veranda met ligstoelen, twee grote bedden met klamboes, volledig pension (ze lopen een uur als je vraagt of je dit of dat kunt eten) en koffie en thee zoveel je maar wilt. Dat wel. Nu zal het er trouwens nóg goedkoper zijn. Stroom en telefoon is er niet op dat eiland, dus je moet niks aan je blinde darm krijgen. En een draagbare computer kan je er niet gebruiken want binnen de kortste keren staat dan helft van de bevolking om je heen, te kijken hoe je probeert de torren van je beeldscherm weg te slaan.

Toen we van Lombok naar Gili Aer gingen lag er een bootje klaar, waarnaast enkele mensen zaten te wachten. Na betaald te hebben stapte iedereen in en we vertrokken. Dat systeem is simpel. Indonesiërs wachten uren tot er een toerist komt die voor de hele overtocht betaalt. Een van de passagiers raadde me de losmen Bu Pati aan als enig goed logeer-adres. Later bleek hij natuurlijk de eigenaar. Zijn vrouw vertelde me een verhaal. Dat er Australiërs zaten met een meisje van een jaar of twee, dat die Australiërs in ene weg waren met achterlating van dat kind, maar dat ze na enkele jaren dat kind toch maar waren komen ophalen. En dat zij Pati heet en dat kind dus Bu Pati zei, moeder Pati. En dat haar man dat wel een goede naam voor die losmen vond. Bu Pati klinkt als Bupatih, districthoofd.